Doorbreken van de cirkel

In Peru krijg ik in mijn mail op internet de krant uit Nederland. Dagelijks staan er artikelen over de crisis in. Het is verdrietig te lezen over zo veel mensen die zorgen hebben, financiële zorgen.

Ik woon nu 5 jaar in Peru, in de stad Ayacucho. Deze stad was 18 jaar geleden het centrum van een burgeroorlog. Nog steeds zijn er vermisten. Mama Alice, de stichting die ik opgericht heb, werkt in de sloppenwijken. Al onze gezinnen vallen onder de noemer ‘extreme armoede’. Maar kunnen wij ons daar iets bij voorstellen? Is het te vergelijken met de zorgen die nu zo veel mensen in Nederland kennen? Ik denk dat pijn, angst en verdriet niet te vergelijken valt. Dat als zorgen jouw thuis treffen, ze altijd heel pijnlijk zijn.

Maar ik kan u wel vertellen hoe het voor onze gezinnen is, voor onze honderden gezinnen. Al vanaf de dag dat ze geboren worden.

Maria is een van onze moeders. Vier kinderen van haar komen naar de Mama Alice activiteiten. Haar kinderen waren in het begin erg onzeker en huilden veel. Een van onze sociaal werkers bezocht daarom haar huisje en hoorde Maria’s levensverhaal:

“Ik ben niet gewenst als kind. Mijn moeder werd verkracht en toen kreeg ze mij. Ze zei altijd dat ik op mijn vader lijk, dat ik net zo gemeen en lui ben. Ik ben na de 3^de klas lagere school moeten stoppen met school want ik moest op mijn kleine broertje en zusjes passen. Ik deed wel goed mijn best, maar mijn moeder en mijn stiefvader waren altijd boos.

Toen ik op mijn 14^de zwanger werd, zetten ze me op straat. Mijn vriend wilde niets van mijn kind weten. Ik kon nergens wonen en ik had geen werk. Ik mocht zo lang bij mijn tante blijven. Zij is een eerlijke vrouw. Maar toen ik verliefd op Jonathan werd ben ik met hem ergens anders gaan wonen. In het begin zorgde Jonathan goed voor mij en de baby, tot hij steeds vaker ging drinken en mij geen geld meer gaf voor het eten. Ik kon mijn dochtertje niet voeden en ze huilde altijd. Ik kreeg een tweede kind. Jonathan verloor zijn werk, hij had nog maar heel af en toe een klusje. Ik weet niet hoe hij aan het geld kwam om te drinken. Hij is een paar keer zo boos geworden dat ik de kinderen mee moest nemen. Hij wilde hen en mij vermoorden.

Ik zou hier wel weg willen gaan, maar mijn familie wil me niet zien en Jonathan’s familie zegt dat het mijn schuld is dat hij drinkt.

Sinds 2 jaar verkoop ik fruit op de markt. Mijn kinderen gaan soms naar Mama Alice, maar helpen me ook vaak op de markt. Mijn oudste dochter is gestopt met school want er is onvoldoende geld om haar eten en schoolmaterialen te kopen.”

Onze sociaal werkster bezoekt dit gezin maandenlang. Na een tijd beseft Maria dat het leven van haar oudste dochter precies zo zal zijn als haar leven. Ze zitten in een vicieuze cirkel. Een traan rolt over haar wangen. Moedeloos haalt ze haar schouders op.

In Ayacucho word je geboren met een schuld die je vanaf dag één moet dragen: Door jouw geboorte is het leven van je ouders alleen maar lastiger geworden. Eigenlijk ben je daarna je hele leven bezig met het aflossen van deze schuld aan je ouders. En zou je dit al eens vergeten of niet snel genoeg doen, herinneren de meeste ouders hun kind hieraan met opmerkingen als “doe eens iets voor de kost”of zelfs “was je maar nooit geboren”.

Als je geen geloof, hoop of verwachtingen hebt, ken je het woord crisis niet. Het is de dag doorkomen en morgen opnieuw de dag doorkomen.

Bij mijn presentaties over Mama Alice in Nederland hoor ik regelmatig: “Maar die mensen zijn daar toch gelukkig.” Het is moeilijk daar een goed antwoord op te geven. Soms glimlachen de Peruanen omdat ze jou zien: een vriendelijke blanke. Of omdat ze iets grappig vinden. Of omdat ze denken dat ze móeten glimlachen. Of omdat ze misschien gelukkig zijn. Maar een glimlach kan er ook zijn omdat er geen hoop of verwachtingen zijn op een ander leven. En dus ook geen teleurstelling bij wat er nu is. De ene dag doet het extra pijn, de volgende dag is het iets gemakkelijker en hoort daar de glimlach bij. De veerkracht van onze kinderen verbaast mij telkens weer. Ook verbaast het mij hoe snel sommige kinderen weer plezier kunnen hebben bij een spelletje. Maar of dit betekent dat zij gelukkig zijn? Ik weet het niet.

Om de cirkel te doorbreken zoeken we met de kinderen naar mooie gevoelens. Kinderen krijgen vertrouwen in ons. Ze leren samenwerken met andere kinderen. In plaats van het gemaakte huiswerk of de tekening te verbergen, durven ze hun werkjes te laten zien. Ze leren weer trots op zichzelf te zijn.

De oudste dochter van Maria zit in onze handwerkopleiding. Met het geld dat ze daar verdient kan ze haar school weer betalen. Mama Alice helpt haar met de schoolspullen en Maria poetst elke zaterdag ons lokaal om op die manier terug te betalen. Geloven in jezelf is een jarenlang proces en al helemaal bij onze kinderen die geen basis thuis hebben gekregen.

Onze sociaal werkers en psychologen zoeken samen met het gezin naar mogelijkheden om beter samen te leven. De kinderen leren weer kind te zijn in onze lokalen. Met het moederproject en de vakopleidingen hebben tientallen gezinnen vaste inkomens.

Mede dankzij jullie, onze vrijwilligers en donateurs, kunnen wij dit werk doen. Met een team van 50 Ayacuchanen werken we gepassioneerd, transparant en we zijn kritisch naar ons eigen werk.

Het is onrechtvaardig dat miljoenen mensen op de wereld denken dat zij niets anders verdienen dan een uitzichtloos leven zonder kansen. Dank jullie wel voor het mogelijk maken van veranderingen in Ayacucho. Namens onze kinderen en ons team!

Fréderique Kallen